Qompas Magazine #6

Juni 2017: alfa
Studeren is ook goed met geld omgaan

Hiphoppers zijn woordkunstenaars

Taalwetenschapper Vivien Waszink is vanaf haar twaalfde al gek op hiphop. Nu doet ze er onderzoek naar. Onlangs ontdekte ze dat sommige rappers een grotere woordenschat hebben dan de schrijver Harry Mulisch. Hoe goed ben jij eigenlijk in straattaal? Doe de STRAATTAAL QUIZ hieronder en test je woordkennis! 

"Rappers zijn creatief met taal. Ze verzinnen nieuwe woorden."

In hiphopteksten zitten vaak meer unieke woorden dan in de boeken van sommige Nederlandse schrijvers, bleek onlangs uit onderzoek waarbij jij betrokken was. Hoe kan dat?

“We hebben 4000 woorden onderzocht van dertig rappers uit een aantal verschillende hiphopnummers. Die hebben we vergeleken met de eerste 4000 woorden uit boeken van vier bekende Nederlandse schrijvers: Harry Mulisch, Ilja Leonard Pfeiffer, Louis Couperus en Multatuli. Sommige rappers gebruiken meer verschillende woorden dan bijvoorbeeld Harry Mulisch in De ontdekking van de hemel.”

Zijn rappers dus creatiever dan Nederlandse schrijvers?

“In dit onderzoek ging het niet om hoe zij de woorden gebruiken, alleen om de hoeveelheid verschillende woorden. Maar het is zeker waar dat veel rappers creatief met taal zijn. Niet alleen verzinnen ze nieuwe woorden, bijvoorbeeld feunen (‘relaxen’, ‘chillen’); ze spelen ook met de verschillende betekenissen van de woorden. Zoals rapper Winne in de zin: ‘Wij zijn ziek zij zijn hypochonder’. ‘Ziek’ betekent ook ‘cool’ en een hypochonder denkt dat hij ziek is, maar is het niet. Veel woorden die rappers verzinnen komen uiteindelijk in het woordenboek terecht. Denk bijvoorbeeld aan blingbling, pimpen of pattas.”

Veel raps gaan toch over vrouwen, drank, drugs en geweld?

“Dat is óók zo, maar niet alleen. Er komen ook maatschappelijke onderwerpen in voor. Vaak gaat het om bragging en boasting. Een beetje bluffen, overdrijven, laten zien dat je de beste bent. Bijvoorbeeld in het nummer Back-Up van Zwart Licht rapt Leeroy: ‘Wie komt met lines die zelfs Amy niet kan handelen, dus homey whine niet, (…) m’n huis uit’. Vrij vertaald: ‘Leeroys lines (lyrics) zijn zo sterk dat zelfs Amy (Winehouse) ze niet aankan’. Daarnaast betekent to whine ook zeuren of dreinen en dat verwijst ook naar de achternaam van de zangeres, net als het woord huis. Ik vind deze vondsten prachtig.”

Waar moet een goede rap aan voldoen?

“Ik heb wel eens hiphoplessen gegeven. Dan gaf ik scholieren een lijstje met rapingrediënten. Bijvoorbeeld: een metafoor (beeldspraak), die ook een woordspeling is, zoals: Fris als februari en cooler dan een pinguïn in een vriestas. Fris en cool betekenen allebei ook ‘geweldig’ en ‘stoer’, maar in de vergelijking wordt gespeeld met een andere betekenis, want in februari is het vaak niet zo warm en een pinguïn in een vriestas is echt heel koud.

Een bekende uitdrukking iets anders gebruiken doen ook veel rappers: ‘Ze hebben wel de riemen maar ze weten niet te roeien’. Veel bijvoeglijke naamwoorden met een negatieve of neutrale betekenis, hebben in de hiphop een positieve betekenis: ‘moeilijk’, ‘lauw’, ‘wreed’, ‘gruwelijk’, betekenen allemaal ‘geweldig’. Hiphoppers gebruiken bestaande woorden in een nieuwe betekenis, zo betekent nederhop ‘Nederlandse hiphop’. Of ze vormen nieuwe woorden van bestaande woorden, bijvoorbeeld gangsterlijkheid (gangster zijn).”

Heb je er later in je studie of beroep iets aan dat je goed bent in rappen?

“Je kunt boeken of gedichten schrijven, maar ook in het bedrijfsleven is het handig als je pakkende, originele teksten en slogans kunt verzinnen. Bij reclame wordt vaak gebruik gemaakt van woordspelingen en verschillende betekenissen van woorden of uitdrukkingen. Als je daar goed in bent heb je een voorsprong. Denk bijvoorbeeld ook aan studies in de communicatie of sales (als je iets wilt verkopen).”

Heb je zelf wel eens een rap gemaakt?

“Ik luister er al sinds mijn twaalfde naar. Ik houd van de woordspelingen en van hoe rappers een thema uitwerken. Het opvallende taalgebruik fascineert me. Maar er zelf een schrijven: nee. Dat laat ik graag aan de experts.”

Studeren is goed met geld omgaan

Kun jij goed omgaan met geld? Als je gaat studeren en wellicht verhuist, wordt dat nog belangrijker. Studeren is kostbaar, bedenk dus van te voren hoe je gaat rondkomen. Tip: Wees creatief en begin een bedrijf bijvoorbeeld in mobiel banden plakken.

"Door het leenstelsel zien we dat studenten steeds creatiever worden in het omgaan met geld en het verdienen ervan."

Wat denk jij dat een student per maand kwijt is? Grote kans dat je te positief bent; scholieren en studenten schatten hun werkelijke kosten vaak te laag in. Studeren kost naar schatting 1000 euro per maand (inclusief collegegeld en studieboeken). Als je op kamers gaat, komt daar ook nog je kamerhuur bij. Best veel dus. Hoe ga je dat betalen? Om je goed voor te bereiden op deze nieuwe stap in je leven is het handig eerst een paar zaken op een rijtje te zetten, bijvoorbeeld samen met je ouders of met iemand die al studeert.

Inkomsten per maand

Schrijf om te beginnen op wat je inkomsten per maand zijn. Krijg je een toelage van je ouders? Heb je een bijbaantje? Heb je recht op toeslagen (zorg- en huurtoeslag)? Vraag die dan aan. Ga je lenen of gebruik je spaargeld?

Uitgaven per maand

Schrijf daarna op wat je uitgaven per maandzijn. Wat kost eventuele huur? Volgens het Nibud (het instituut voor budgetvoorlichting) is dat gemiddeld 366 euro per maand, maar in de grote steden ligt dat gemiddelde waarschijnlijk hoger. Blijf je thuis wonen en betaal je kostgeld? Probeer aan de hand van onderstaand schema in te schatten wat je maandelijks gemiddeld kwijt bent aan kleding, boodschappen, telefoon, verzekeringen, contributies en uitgaan. Let op: deze cijfers zijn van 2015, dus de werkelijke kosten kunnen iets hoger of lager zijn. Half juni verschijnt de nieuwe Geldwijzer, die kun je via het Nibud bestellen.

Kom je uit of niet?

Na het optellen van je inkomsten en uitgaven, zie je wat je eventueel tekort komt. Bekijk of je je uitgaven verder kunt verlagen (bekijk ook de tips in het kader). Misschien kun je iets meer werken of kunnen je ouders iets meer betalen? Het ontbrekende bedrag kun je ook lenen. Dat betekent wel dat je een studieschuld opbouwt, die verhoogd wordt met (een lage) rente.

Lenen

Vanaf september mag je in totaal € 1034,85 lenen (incl. aanvullende beurs en collegegeldkrediet). Minder mag natuurlijk ook. Je kunt je lening ook altijd tijdelijk stopzetten, bijvoorbeeld omdat je even genoeg geld hebt. Voor de meeste studies kun je zeven jaar studiefinanciering krijgen. Op de site van DUO vind je alle actuele bedragen.

Wees creatief

“Door het leenstelsel zien we dat studenten steeds creatiever worden in het omgaan met geld en het verdienen ervan,” zegt een woordvoerster van het Nibud. “Bijvoorbeeld afspreken om vaak samen te eten of een onderneming beginnen zoals een mobiele fietsenmaker die je kunt bellen als je band lek is.”

Extra tips

  • Kijk waar je het goedkoopst boodschappen kunt doen.
  • Let op de kortingstickers in de supermarkt.
  • Ga later op de dag naar de markt, dan krijg je nog meer korting op groenten en fruit.
  • Vries brood en overgebleven avondeten in.
  • Kijk kritisch naar je abonnementen. Misschien kun iets delen met anderen?
  • Bekijk goed waar je studentenvoordeel krijgt (sportschool, bioscoop, eetcafés).
  • Koop je studieboeken tweedehands.
  • Als je tijdelijk extra geld hebt (gift, verjaardag, veel gewerkt), zet dan tijdelijk je lening stil.
  • Bedenk zelf iets waarmee je geld verdient: pas bijvoorbeeld op de dieren van de buren als zij weg zijn.
  • Laat je kapotte spullen repareren door andere studenten, of begin er zelf een bedrijfje in.
    (Voor meer tips kijk ook op: https://www.studenten.net/artikel/50-bespaartips

Na vier jaar studeren 50.000 euro studieschuld

Eerstejaars Economie Laurens den Brok (18) krijgt geen ouderlijke toelage en leent maximaal; ongeveer duizend euro per maand.

“Die studieschuld van 50.000 euro na vier jaar studie zit altijd in mijn achterhoofd. Ik heb er wel over nagedacht, maar het was geen belemmering om te gaan studeren. Ik kan 35 jaar doen over het afbetalen en ik ga direct na mijn studie werken. Ik ben nu wel op zoek naar een goedkopere kamer, want ik betaal 500 euro, bijna de helft van mijn toelage, aan huur. Waar ik geld op bespaar zijn boodschappen. Ik kook altijd zelf; veel van mijn vrienden gaan vaak uit eten of bestellen iets, maar dat is duur. Lunch neem ik ook mee van huis of ik eet de restjes van de vorige dag. Ook bekijk ik reclamefolders en bonusaanbiedingen. Ik heb geen baantje omdat ik het lastig kan combineren met mijn studie. Maar ik ga wel de hele zomer werken. Deels in de horeca en deels hockey- en tennistrainingen geven aan kinderen. In het begin moet je aan alles wennen, ook aan omgaan met geld. Ik raad toekomstig studenten aan om direct iets apart te zetten op een spaarrekening als het geld binnenkomt. En alleen als je écht niet uitkomt, haal je er iets vanaf. In het begin van het jaar lukte dat bijna nooit, maar de laatste maanden gaat dat steeds beter.”

Open dagen

Wageningen University
Meeloopdag Communicatie en Life Sciences
21 sept 2017
Hotelschool The Hague
Open day
26 sept 2017
Zuyd Hogeschool
Open Nights Jazz: Trombone Open Night
26 sept 2017
Wageningen University
Meeloopdag Bodem, Water, Atmosfeer
27 sept 2017
Wageningen University
Meeloopdag Economie en Beleid
27 sept 2017
Wageningen University
Meeloopdag Plantenwetenschappen
28 sept 2017
Hotelschool The Hague
Open Day
3 okt 2017
Saxion
Saxion Open Apeldoorn
4 okt 2017
Maastricht University
Experience Day Fiscal Economics
4 okt 2017
Maastricht University
Experience Day Econometrics & OR
4 okt 2017
Stenden Hogeschool
Open Dag Hogere Hotelschool
5 okt 2017
Wageningen University
Meeloopdag Dierwetenschappen
5 okt 2017
Wageningen University
Meeloopdag Landschapsarchitectuur
5 okt 2017
Maastricht University
Experience Day UCM
5 okt 2017
University College Roosevelt
Open Day
7 okt 2017

Colofon

Uitgave

Qompas Magazine #6 schooljaar ’16-‘17 juni editie

QM! is een uitgave van Qompas StudieKeuze, dé online lesmethode voor studie- en beroepskeuze, en verschijnt drie keer per jaar.

Fotografie

Charlotte Schapendonk, Rob Bosboom

Tekst

Mayke Calis

Eindredactie

Mirjam Bergervoet, Mayke Calis

Technische ondersteuning

André van der Plas, Rob Bosboom, Maurice van de Ree

Advertenties/advertorials

Neem contact op met: hogeronderwijs@qompas.nl
of: Jeike Wink: jcw@qompas.nl
Dorothy Pillen- Warmerdam: dpw@qompas.nl

Met dank aan

Charlotte Schapendonk, Coen Teeuw, Femke van der Wolde, Julia de Bluts, Laurens den Brok, Myrna Reinhard, Nick Veldheer, Noortje Laureijs, Nynke Klijn, Sarah Guest, Vivien Waszink

Neem contact met ons op

Contactpersoon: Mirjam Bergervoet
Delftse Jaagpad 1e
2324 AA Leiden

T +31 (0) 71 - 581 55 81
info@qompas.nl

www.qompas.nl

Vorige edities

magazine cover

QM januari 2017

magazine cover

QM september 2016

magazine cover

Qompas Magazine Schooljaar 2015 - 2016

magazine cover

QM juni 2017

U gebruikt een verouderde browser, daardoor is QM! helaas niet leesbaar.

Tip: Installeer een webbrowser die up to date is, zoals bijvoorbeeld de nieuwste Microsoft Internet Explorer, Mozilla Firefox of Google Chrome.